Energie is iets wat iedereen dagelijks gebruikt, maar waar veel mensen weinig van weten. Je zet de verwarming aan, laadt je telefoon op en zet de wasmachine aan. Toch kijken de meeste mensen pas goed naar hun stroomverbruik en gasgebruik als de rekening hoger uitvalt dan verwacht. En dat gebeurt vaker dan je denkt. De afgelopen jaren zijn de tarieven flink gestegen, en dat heeft veel huishoudens wakker geschud. Het loont daarom om goed te begrijpen hoe jouw energierekening is opgebouwd en wat je zelf kunt doen om de kosten onder controle te houden.
Hoe de energierekening is opgebouwd
Een energierekening bestaat uit verschillende onderdelen. Je betaalt voor het verbruik zelf, maar ook voor het transport van stroom en gas via de netwerken. Dat transportgedeelte heet het netbeheerderstarief. Daarboven op komen belastingen, zoals de energiebelasting die de overheid heft op elektriciteit en aardgas. Het verbruiksdeel hangt af van het tarief dat jij hebt afgesproken met jouw leverancier. Dat tarief kan vast zijn, wat betekent dat het een jaar of langer gelijk blijft. Het kan ook variabel zijn, zodat het meebeweegt met de marktprijzen. Bij een variabel tarief betaal je soms minder, maar ook soms meer. Welk contract het beste past, verschilt per situatie en per huishouden.
Wat je stroomverbruik bepaalt
Gemiddeld verbruikt een huishouden in Nederland zo’n 2.900 kilowattuur aan elektriciteit per jaar. Een gezin met kinderen of een groter huis zit vaak hoger. Apparaten die veel stroom trekken zijn elektrische kookplaten, wasdrogers en oudere koelkasten. Vooral oudere apparaten zijn veel minder zuinig dan nieuwe modellen. Een oud apparaat kan soms twee keer zo veel verbruiken als een nieuw exemplaar met een hoog energielabel. Verlichting is ook een factor, al is het verschil tussen een oude gloeilamp en een ledlamp inmiddels bekend bij de meeste mensen. Weinig mensen weten dat apparaten in de standbystand ook stroom blijven gebruiken. Dit zogenaamde sluimerverbruik kan per jaar oplopen tot tientallen euro’s.
Gas en warmte in het huishouden
Naast stroom speelt aardgas voor veel huizen nog steeds een grote rol. De cv ketel gebruikt gas voor verwarming en warm water, en dat maakt gas bij veel mensen verantwoordelijk voor het grootste deel van de jaarlijkse kosten. Een gemiddeld huishouden verbruikt rond de 1.500 kubieke meter gas per jaar, maar dat verschilt sterk. Een slecht geïsoleerd huis heeft veel meer nodig dan een goed geïsoleerd huis. Maatregel zoals dakisolatie, spouwmuurisolatie en dubbel glas verminderen het gasverbruik aanzienlijk. Steeds meer mensen stappen over op een warmtepomp, die geen gas nodig heeft maar op elektriciteit draait. Zo wordt het huis warm gestookt zonder aardgas te gebruiken. Dit vraagt wel een hogere investering vooraf, maar levert op de lange termijn lagere maandlasten op.
Energiecontracten vergelijken loont
Veel mensen hebben jarenlang hetzelfde contract bij dezelfde leverancier, zonder te weten of dat nog de beste prijs is. Toch lopen de tarieven tussen leveranciers soms flink uiteen. Door contracten te vergelijken via een onafhankelijke vergelijker, zie je in één oogopslag welke aanbieder goedkoper is voor jouw situatie. Je voert daarvoor je postcode, je verbruik en je type aansluiting in, en de tool toont welke opties er zijn. Overstappen naar een andere aanbieder is in de meeste gevallen eenvoudig en kost je niks extra. Let bij het vergelijken niet alleen op de kilowattuurprijs, maar ook op het vastrecht. Dat is een vast bedrag dat je elke maand betaalt, los van je verbruik. Een laag tarief per kilowattuur in combinatie met hoog vastrecht kan per saldo duurder uitpakken dan een iets hoger tarief met laag vastrecht.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een vast en een variabel energiecontract?
Bij een vast contract staat de prijs per kilowattuur en kuub voor een bepaalde periode vast, vaak één of twee jaar. Bij een variabel contract past de leverancier de prijs elke maand aan op basis van de markt. Een vast contract geeft zekerheid over je kosten. Een variabel contract kan goedkoper uitvallen als de prijzen dalen, maar ook duurder worden als de markt stijgt.
Hoe bereken je zelf je verwachte jaarrekening?
Je kunt je verwachte jaarrekening berekenen door je jaarverbruik in kilowattuur en kubieke meters te vermenigvuldigen met het geldende tarief. Tel daarna het vastrecht op, dat is een vast maandelijks bedrag. Kijk ook naar de netbeheerderskosten en belastingen, want die vormen een groot deel van het totaalbedrag. Op je jaarnota staat dit allemaal uitgesplitst.
Wanneer is overstappen van energieleverancier verstandig?
Overstappen is verstandig als je contract afloopt en je leverancier geen scherp nieuw aanbod doet. Maar ook tijdens een lopend contract kun je soms goedkoper uit zijn. Controleer of er opzegkosten zijn voor je overstapt. Bij een variabel contract zijn er meestal geen kosten verbonden aan overstappen.
Heeft zonnepanelen invloed op je energierekening?
Zonnepanelen verlagen je netto stroomverbruik, omdat je overdag een deel van je eigen stroom opwekt. De stroom die je zelf gebruikt, hoef je niet in te kopen bij een leverancier. In Nederland kun je overtollige stroom terugleveren aan het net, al zijn de regels daarvoor de afgelopen jaren veranderd. Het terugleveren levert minder op dan voorheen, maar zonnepanelen zijn voor veel huishoudens nog steeds een goede manier om de maandlasten te verlagen.
